پرسشنامه روانی کالیفرنیا ( CPI ) یک آزمون مداد ــ کاغذی خود اجرا است که از 480 عبارت تشکیل شده و ویژگیهای برون فردی شخصیتی را در 18 مقیاس مورد مطالعه قرار می دهد و قابلیت اجرا به دو صورت فردی و گروهی را دارد .
این پرسشنامه ابتدا در سال 1948 و با 15 مقیاس توسط هاریس گاف تدوین یافت . در سال 1957 مورد تجدید نظر قرار گرفت و به صورت مجموعه ای کامل و با 18 مقیاس منتشر گردید . دستورالعمل CPI در دو مرحله و در سالهای 1969 و 1975 مورد تجدید نظر قرار گرفت . در سال 1987 گاف ضمن تجدید نظر مجدد در آزمون , دو مقیاس دیگر را نیز به مجموعه قبل اضافه نموده و این پرسشنامه را به آزمون 20 مقیاسی تبدیل نمود . فرم تجدید نظر شده 1957 دارای 480 عبارت است که نیمی از پرسشهای آن از آزمونMMPI اقتباس شده است .
همانند MMPI نمرات این پرسشنامه به صورت نمره استاندارد با میانگین (50 =T ) و انحراف معیار برابر با 10 ارائه می گردد .
مبنای مقیاس بندی نمرات در این آزمون یک گروه نمونه هنجاریابی و شامل 6000 مرد و 7000 زن بوده است که گستره وسیعی را از نظر سن، سطح اجتماعی، وضعیت اقتصادی و نواحی جغرافیایی شامل گردیده است .
سئوالات به صورت دو گزینه ای صحیح و غلط است که آزمودنی با مطالعه هر عبارت ، پاسخ لازم را در پاسخنامه علامت گذاری می کند .
زمان اجرای آزمون معمولاً بین 45 دقیقه تا یک ساعت است . آزمونگر در هنگام اجرای آزمون باید زمان پاسخگویی به عبارات را یادداشت کند . اگرچه توانایی در خواندن و انگیزش به عنوان دو عامل حائز اهمیت در زمان پاسخ دهی تلقی می گردند ، لیکن پاسخ دهی در زمانی بالاتر از یک ساعت می تواند تفاسیر زیر را به دنبال داشته باشد :
1- وجود اختلالی عمده در بعد روانی همانند افسردگی شدید و یا روان پریشی کارکردی
2- هوشبهر پایین و همراه با ضعف در خواندن
3-اختلالات مغزی
همچنین پاسخ دهی سریع آزمودنی در 20 دقیقه و یا کمتر از آن ، می تواند نشانگر عدم دقت و در نتیجه فقدان روایی ، شخصیت تکانشی و یا هر دو مورد ذکر شده باشد .
برای نمره گذاری هر مقیاس در CPI و پس از تکمیل هر پرسشنامه ، توسط آزمودنی ، کلیدهای مربوط به هر مقیاس به صورت مجزا بر روی پاسخنامه تکمیل شده قرار گرفته و تعداد عبارات مشخص شده شمارش می گردد ، سپس موارد علامت گذاری شده مربوط به هر مقیاس در پایان برگه پاسخنامه ثبت گردیده و سپس این نمرات خام به نمرات معیار شده در نیمرخ بهنجار تبدیل می گردند . برای نمره گذاری می توان از دستگاه برگه خوان و رایانه استفاده کرد .
پرسشنامه روانی کالیفرنیا به عنوان یکی از معتبرترین آزمونهای شخصیتی در جهت سنجش خصوصیات بین فردی مورد مطالعه قرار گرفته است . با عنایت به اعتبار به دست آمده و خصیصه های مورد مطالعه در 18 ویژگی قابل سنجش در این آزمون ، پرسشنامه مربوطه می تواند جهت خدمات مشاوره ای از قبیل : هدایت شغلی ، هدایت تحصیلی ، مشاوره های روانی ، ازدواج و همچنین ارزیابی استخدامی مورد استفاده قرار گیرد .
در میان انواع آزمونهای روانی و با هدف سنجش ویژگیهای شخصیتی ، بسیاری از ابزارها به سنجش ویژگیهای بالینی و مرضی می پردازند . لیکن در جهت سنجش خلق و سبکهای تعاملات اجتماعی و بین فردی ، پرسشنامه روانی کالیفرنیا را می توان از حیث تعداد مقیاس و ویژگیهای مورد مطالعه به عنوان مقیاسی جامع و در خور توجه دانست .
در این خصوص براهنی ( 71 مترجم ) به نقل از مگارگی ( 1972 ) می نویسد : " پرسشنامه شخصیتی کالیفرنیا ( CPI ) یکی از بهترین پرسشنامه های موجود برای اندازه گیری شخصیت است که از دقت فنی قابل ملاحظه ای برخوردار است و بررسی های وسیعی به منظور بهبود آن صورت گرفته است . " اجرا و نمره گذاری پرسشنامه روانی کالیفرنیا را امری سریع و سهل قلمداد و روشهای اجرای فردی و گروهی پرسشنامه را مزیتی برای این پرسشنامه قلمداد می نماید .
توصیف مقیاس های CPI
CPI ، دارای 18 مقیاس استاندارد شده است. هر مقیاس برای شناخت یک خصیصه مهم از ابعاد روانشناسی بین فردی مناسب است و تمامی مجموعه CPI ، شناخت عمیق را از تعاملات اجتماعی و بین فردی مهیا می سازد . به صورت خاص ، هر مقیاس آنچه را که یک فرد در شرایطی خاص " خواهد گفت " و یا " انجام خواهد داد " پیش بینی می کند . این مقیاس ها که در 4 طبقه کلی دسته بندی شده اند ، عبارتند از :
الف - مقیاس های مربوط به تعادل ، سلطه گری ، اعتماد به نفس و خود بسندگی بین فردی .
1- سلطه گری - Do : حوزه توانایی رهبری را اندازه می گیرد . این مقیاس توانایی هایی مانند سیالی کلامی ، ترغیب و مجاب کردن دیگران و اینکه شخص تا چه اندازه می تواند در یک موقعیت تصدی کارها را بر عهده بگیرد شامل می شود .
2- استعداد کسب پایگاه - Cs : صفات خاص استعداد پایگاه نشانگر آن است که سرانجام شخص به پایگاه و منزلت می رسد . از جمله این صفات عبارتند از : پشتکار ، خود رهبری ، جاه طلبی و اعتماد به نفس .
3- مردم پذیری - Sy : سوالات مقیاس به لذت بردن از تعاملات اجتماعی ، احساس برازندگی ، اعتماد به نفس در ارتباط با دیگران و علاقه به فعالیتهای عقلی و فرهنگی مربوط هستند .
4- حضور اجتماعی - Sp : به منظور اندازه گیری میزان برازندگی و ثبات ، اعتماد به نفس ، زنده دلی و خود انگیختگی در تعاملات اجتماعی . این مقیاس به ویژه میزان اعتماد به نفس و جرأت ابراز وجود شخص را اندازه می گیرد .
5- خود پذیری - Sa : به سنجش عواملی همچون احساس ارزش شخصی , پذیرش خود و استعداد برای اندیشیدن و عمل کردن مستقل طراحی شده است .
6- احساس خوب بودن - Wb : برای کمک به تشخیص نیمرخ هایی که در آنها " وانمود بد " صورت گرفته است تدوین شد .
ب - مقیاسهای مربوط به اجتماعی شدن , مسئولیت پذیری , ارزشهای بین فردی و منش .
7- مسئولیت پذیری - Re : به سنجش ویژگیهایی مانند " وظیفه شناسی , مسئولیت پذیری , قابلیت اعتماد , عمل کردن بر اساس نظم و مقررات و اعتقاد بر اینکه عقل و دلیل باید بر زندگی حاکم باشد ، می پردازد .
8- اجتماعی شدن - So : سنجش احتمال رفتار جامعه ستیزی را داشته بعدها به عنوان شاخصی از بلوغ اجتماعی و درستکاری اجتماعی درآمد . برای اندازه گیری میزان پذیرش و جانبداری از هنجارهای اجتماعی تدوین شد .
9- خویشتنداری - Sc : هدف اندازه گیری میزان کنترل و نظارتی است که شخص بر رفتار خود دارد .
10- تحمل - To : برای اندازه گیری میزان ناشکیبایی اجتماعی در برابر پذیرا بودن ، سهل گیری و عدم داوری اشخاص درباره عقاید و نگرشهای اجتماعی شان تدوین شد .
11- برداشت خوب - Gi : این مقیاس عمدتاً برای کشف اشخاصی که " وانمود خوب " بودن می کنند ، طراحی شده است . در عین حال نشان می دهد که فرد تا چه اندازه در دیگران برداشت مطلوب ایجاد می کند .
12- اشتراک - Cm : این مقیاس حوزه های به خوبی اجتماعی شدن ، همرنگی با جماعت ، خوش بینی ، انکار خصایص روان رنجوری و سنتی بودن رفتارها و نگرشها را منعکس می کند .
ج - مقیاس های مربوط به استعداد ، پیشرفت و کارآیی ذهنی .
13- پیشرفت از طریق همنوایی - Ac : این مقیاس نشانگر آن است که شخص تا چه اندازه ترجیح می دهد که ملاکهای عملکرد به گونه روشن توسط یک منبع خارجی مشخص شود .
14- پیشرفت به وسیله استقلال - Ai : کسانی که در مقیاس Ai نمره های بالا می گیرند ، در زمینه هایی که مستلزم خلاقیت ، خود شکوفایی و تفکر مستقل است موفقیت بدست می آورند .
15- کارآیی ذهنی - Ie : دارندگان نمره های بالا در این مقیاس معمولاً افرادی با کفایت و دارای تفکر روشن بوده و از قابلیتهای خود حداکثر استفاده را به عمل می آورند .
د - مقیاس های مربوط به جنبه های هوشی و رغبت .
16- استعداد روانشتاختی - Py : هدف اصلی از تدوین این مقیاس ، شناسایی اشخاصی است که نسبت به رفتار دیگران بینش دارند و نیازها و انگیزشهای درونی دیگران را بدقت درک می کنند.
17- انعطاف پذیری - Fx : این مقیاس برای سنجش میزان انعطاف پذیری ، انطباق پذیری و تغییر پذیری فرد از نظر تفکر ، رفتار و خلق طراحی شد . سایر حوزه های محتوایی مقیاس به توانایی مدارا با ابهام ، نامطمئن بودن و تکانشگری و نگرشهای بدون داوری و مدارا کننده نسبت به قوانین اخلاقی درست و نادرست مربوط است .
18- جنبه زنانگی داشتن - Fe : برای سنجش میزان گرایش آزمودنی به صفات زنانه یا مردانه از نظر روانی صرف نظر از جنس واقعی او تدوین شد . هدف اصلی کشف تعارضهای عمده در مورد هویت جنسی بود . فعلاً برای سنجش میزان موافقت افراد با اعتقادها ، ارزشها و مشاغلی که به طور سنتی زنانه یا مردانه تلقی می شوند به کار می رود .
روایی مقیاس ها :
مقیاس ها 4 گروه یا طبقه را تشکیل می دهند . ( توسط گاف )
طبقه اول : شامل مقیاس های ( Sa – Sp – Sy – Cs – Do ) می باشد که به ثبات ، سلطه گری اجتماعی و اتکای به نفس متمرکز است .
طبقه دوم : شامل مقیاس های ( Wb – Cm – Gi – Sc – To – So – Re ) می باشد که بیشتر به تصویر ذهنی-اجتماعی شخص مربوط است مانند اجتماعی شدن ، رشد یافتگی و مسئولیت پذیری.
طبقه سوم : شامل سه مقیاس (Ie – Ai – Ac ) می باشد و متغیرهای وضعیت ذهنی شخص را می سنجد .
طبقه چهارم : شامل سه مقیاس ( Fe – Fx – Py ) می باشد و توانایی های مفهومی مانند حالتهای ذهنی و علاقه مندی را ارزیابی می کند .
روایی پرسشنامه
جهت تشخیص روایی در کل نگری CPI ، از سه مقیاس اشتراک Cm ، احساس خوب بودن Wb ، و برداشت خوب Gi استفاده می گردد . بر این اساس ، یک شاخص مناسب را برای تشخیص پاسخهای تصادفی می توان کسب نمره پایین در مقیاس اشتراک Cm دانست .
وانمود بد را می توان از روی نمرات خیلی پایین در مقیاس احساس خوب بودن Wb و همچنین اشتراک Cm کشف نمود . نمره پایین در مقیاس برداشت خوب Gi و به ویژه در مردان اغلب با وانمود بد رابطه دارد .
برای تفسیر نمرات حاصل از اجرای پرسشنامه روانی کالیفرنیا ، می توان روشهای متفاوت را مورد استفاده قرار داد . همچنین تفسیر بالینی به کمک مجموعه این روشها و همچنین استفاده از نیمرخ ، قابلیت دریافت هر چه بیشتر از الگوی رفتاری و شخصیتی افراد را نمودار می سازد . از جمله روشهای تعبیر و تفسیر نتایج حاصل ( پس از تبدیل به نمرات معیله ) می توان به موارد زیر اشاره نمود :
1- الگوهای برافراشتگی و فرو رفتگی ، به صورت مجموعه ای مورد توجه قرار گیرند . ( نمرات بالاتر از میانگین معمولاً نشان دهنده حوزه مثبت سازگاری و نمرات پایین تر از میانگین نشان دهنده احتمال بروز مشکلاتی خاص در سازگاری های اجتماعی است . )
2- الگوهای برافراشتگی ها و پستی ها ، در دسته ها و طبقات مختلف ملاحظه شوند . ( اگر بیشتر مقیاس ها و یا همه آنها در یک دسته خاص آشکارا بالاتر از ( 50 = T ) باشند در این صورت صفاتی که به وسیله آن دسته نشان داده می شوند حوزه های قوت به شمار می روند . نمره های کمتر از 50 = T حوزه های مشکل را نشان می دهند .
3- توجه نمودن به بردار ها و تعامل دو مقیاس . ( الگوهای تعامل بین دو مقیاس می توانند کمک های شایانی را جهت تشخیص و تفسیر های روانی فراهم آورند .
4- هر یک از مقیاس ها به صورت منفرد مطالعه شوند .

منابع تفسیر نتایج حاصل از پرسشنامه کالیفرنیا :
1- کتاب راهنمای سنجش روانی - تألیف مارنات و ترجمه حسن پاشا شریفی - انتشارات رشد 1374
2- دستورالعمل پرسشنامه روانی کالیفرنیا - انتشارات روانشناسان مشاور - کالیفرنیا - 1975


تست شخصیتی کالیفرنیا
روی این دفترچه چیزی ننویسید و تا زمانی که از طرف آزماینده دستور داده نشده است ، عملی انجام ندهید .
راهنمایی :
این دفترچه شامل 180 سوال با گزینه های آری یا نه است. جواب شما نشان دهنده چگونگی تفکر احساس یا عمل شما در مقابل عوامل خارجی است . به هر سؤال باید با دقت و سرعت هر چه تمام تر جواب دهید . اینک به سؤال نمونه زیر توجه کنید :
1- آیا در خانه گربه دارید ؟ آری نه
2- آیا فوتبال بازی می کنید ؟ آری نه
جواب مورد نظر خود را با گذاردن علامت ضربدر ( * ) در داخل مربع های مربوط به آری یا نه مشخص کنید . مثلاً اگر در خانه گربه دارید ، در مربع سمت راست " آری " و اگر فوتبال بازی نمی کنید در مربع سمت چپ " نه " علامت ضربدر بگذارید به صورت زیر :

1- آری نه
2- آری نه
توجه :
1- جواب هر سؤال را در پاسخنامه با توجه به شماره آن سؤال مشخص کنید به گونه ای که شماره سؤال در کتابچه تست و پاسخنامه یکی باشد .
2- به همه سؤال ها جواب دهید و هیچ سؤالی را سفید نگذارید ( زیرا این شخصیت سنج ، یک پرسشنامه است ، نه تست و بنابراین نمره منفی ندارد . )

زمان لازم :
برای سنین 13 - 12 40 دقیقه
برای سنین 15 - 14 35 دقیقه

تا دستور داده نشده است ، شروع نکنید .
بخش اول A
1- اگر کاری مشکل باشد ، آیا آن را ادامه می دهید ؟
2- آیا کاری را که شروع کرده اید ، حتما ً به اتمام می رسانید ؟
3- آیا از مخالفت افراد معمولاً رنج می برید ؟
4- آیا اغلب دوستان در بازی های دوستانه شما را فریب می دهند ؟
5- آیا برای شما مشکل است که اشتباه خودتان را بپذیرید ؟
6- آیا چیزهایی را که قرض گرفته اید غالباً پس می دهید ؟
7- آیا برای تمام کردن کار خود تا دیر وقت می مانید ؟
8- آیا احساس می کنید اغلب مردم سعی دارند به شما دستور بدهند ؟
9- آیا ملاقات و معرفی اشخاص برای شما آسان است ؟
10- آیا در طرح نقشه های اجتماعی احتیاج به کمک دارید ؟
11- آیا صحبت کردن با جنس مخالف برای شما آسان است ؟
12- آیا وقتی از کسی می رنجید متأسف می شوید ؟
13- آیا صحبت کردن با افراد مهم برای شما آسان است ؟
14- آیا به سادگی می توانید در دیگران نفوذ کنید ؟
15- آیا وقتی در کنار افراد بیگانه هستید احساس ناراحتی می کنید ؟
بخش اول B
16- آیا وقتی کاری را به خوبی انجام دهید دیگران فکر می کنند بزرگ شده اید ؟
17- آیا فکر می کنید عده بسیاری از مردم پست و خسیس هستند ؟
18- وقتی در کلاس هستید فکر می کنید سایر شاگردان خوشحال هستند ؟
19- آیا همکلاسان به شما علاقه مند هستند ؟
20- آیا مردم خیال می کنند شما دارای عقاید عالی هستید ؟
21- آیا دوستان شما به آنچه انجام می دهید علاقه مند هستند ؟
22- آیا مردم اغلب نسبت به شما عقاید خوبی ندارند ؟
23- آیا برای شما مشکل است مردم را به مسائل خودتان علاقه مند کنید ؟
24- آیا از انجام کارهایی که احتیاج به تلاش زیاد دارد ناراحت هستید ؟
25- آیا احساس می کنید رفتار مردم نسبت به شما آن گونه نیست که باید باشد ؟
26- آیا اکثر دوستانتان شما را شجاع می دانند ؟
27- آیا اغلب از شما خواسته می شود که مهمانی ترتیب بدهید ؟
28- آیا به نظر می رسد که اغلب آشنایان شما را دوست دارند ؟
29- آیا به مهمانی هایی که در آن گروه جوانان شرکت دارند دعوت می شوید ؟
30- آیا اغلب احساس می کنید که بین دوستان محبوبیتی ندارید ؟
بخش اول C
31- آیا می توانید دوستانتان را خودتان انتخاب کنید ؟
32- آیا اغلب به خاطر دیگران از خواسته های خود صرف نظر می کنید ؟
33- آیا می توانید کارهایی را که دوست دارید انجام دهید ؟
34- آیا پول توجیبی به اندازه کافی می گیرید ؟
35- آیا فکر می کنید برای خطای جزئی زیاد تنبیه می شوید ؟
36- آیا معمولاً اجازه دارید به اجتماعی که گروه جوانان در آن شرکت دارند بروید ؟
37- آیا معمولاً اجازه دارید در تصمیم گرفتن به خانواده خود کمک کنید ؟
38- آیا برای کارهای جزئی ، بیش از اندازه سرزنش می شوید ؟
39- آیا افراد زیادی سعی می کنند به شما دستور دهند ؟
40- آیا خانواده شما اجازه گردش با دوستان را به شما می دهند ؟
41- آیا در بیشتر مواقع دیگران به جای شما تصمیم می گیرند ؟
42- آیا لباسهایتان را خودتان انتخاب می کنید ؟
43- آیا احساس می کنید دوستان شما بهتر از شما کارها را انجام می دهند ؟
44- آیا احساس می کنید به اندازه کافی آزادی ندارید ؟
45- آیا دوست دارید کاری را که بزرگترها نمی پسندند انجام دهید ؟
بخش اول D
46- آیا سازش با دانش آموزان جدید برای شما سخت است ؟
47- آیا احساس می کنید مثل دوستان خود سالم و قوی هستید ؟
48- آیا احساس می کنید هم دختران و هم پسران به شما توجه می کنند ؟
49- آیا اغلب احساس می کنید که دیگران به شما بی اعتنا هستند ؟
50- آیا مدرسه خود را مدرسه دلخواه خودتان می دانید ؟
51- آیا به اندازه کافی دوست خوب دارید ؟
52- آیا دوستان شما احساس می کنند که خانواده شما موفق تر از خانواده آنهاست ؟
53- آیا اغلب احساس می کنید که معلمان ترجیح می دهند شما در کلاس نباشید ؟
54- آیا معمولاً به جشن های مدرسه یا مهمانی های همسایه ها دعوت می شوید ؟
55- آیا دوست گرفتن برای شما مشکل است ؟
56- آیا همکلاسان شما از بودن شما در کلاس خوشحال هستند ؟
57- آیا فکر می کنید راجع به جنس مخالف اطلاعات لازم را ندارید ؟
58- آیا فکر می کنید همکلاسان دیگر در خانه وضعی بهتر از شما دارند ؟
59- آیا در مدرسه به عقاید شما اهمیت داده می شود ؟
60- آیا دوستان شما مایل هستند با آنها باشید ؟
بخش اول E
61- آیا برای شما صحبت کردن با همکلاسان سخت است ؟
62- آیا گاهی به علت ناتوانی از انجام کارها ناراحت می شوید ؟
63- آیا بیشتر افراد سعی دارند از اعمال شما به نفع خودشان استفاده کنند ؟
64- آیا احساس می کنید بیشتر افراد کارها را بهتر از شما انجام می دهند ؟
65- آیا اغلب مردم به احساسات شما اهمیتی نمی دهند ؟
66- آیا اغلب از شرکت در مهمانی ها و فعالیت های اجتماعی خودداری می کنید ؟
67- آیا غالباً فکر می کنید که بزرگترها شما را از شرکت در مهمانی ها و فعالیت های اجتماعی ، منع می کنند ؟
68- آیا فکر می کنید مشکلات شما از پسران و دختران دیگر بیشتر است ؟
69- آیا گاهی در بین جمع احساس تنهایی می کنید ؟
70- آیا احساس می کنید رفتار دیگران با شما آن گونه نیست که باید باشد ؟
71- آیا مشکلات شما را ناراحت و نگران می کند ؟
72- آیا گاه احساس می کنید که گفته ها و اعمال دیگران بی معناست ؟
73- آیا اغلب فکر می کنید پسران و دختران جوان از شما بهتر زندگی می کنند ؟
74- آیا مردم با حرف هایشان گاهی شما را ناراحت می کنند ؟
75- آیا اشتباهاتی کرده اید که نمی توانید آن ها را فراموش کنید ؟
بخش اول F
76- آیا گاهی دچار عطسه های شدید می شوید ؟
77- آیا از سرماخوردگی پی در پی رنج می برید ؟
78- آیا از سردرد شکایت دارید ؟
79- آیا قبل از موقع غذا خوردن گرسنه می شوید ؟
80- آیا گاهی بدون علت ناراحتی معده پیدا می کنید ؟
81- آیا چشم هایتان اغلب درد می کند ؟
82- آیا بیشتر اوقات از مردم می خواهید حرفشان را تکرار کنند ؟
83- آیا اغلب از خواب های ترسناک ناراحت می شوید ؟
84- آیا گاهی به علت گرفتگی ناگهانی ماهیچه ها ناراحت می شوید ؟
85- آیا گاهی حرف دیگران را به علت روشن نبودن نمی فهمید ؟
86- آیا در موقع عصبانیت لکنت زبان پیدا می کنید ؟
87- آیا دیگران شما را شیطان و ناراحت می دانند ؟
88- آیا معمولاً دیر به خواب می روید ؟
89- آیا اکثراً خسته هستید ؟
90- آیا آنچه را که خوانده اید اغلب فراموش می کنید ؟
بخش دوم A
91- آیا انجام دادن کار ممنوع درست است ؟
92- آیا لازم است همیشه به عهد و پیمان خود وفادار باشیم ؟
93- آیا کسانی را که عقیده مخالف شما دارند مسخره می کنید ؟
94- آیا لازم است نسبت به افرادی که دوست نداریم مهربان باشیم ؟
95- آیا نسبت به افراد غیرقابل تحمل باید مؤدب باشیم ؟
96- آیا مردم باید به اخطار (( از وسط خیابان نروید )) عمل کنند ؟
97- آیا صحیح است محصلی چیزی را که پیدا می کند برای خود بردارد ؟
98- آیا درست است از دیگران به علت کمک های خیلی کم تشکر کنیم ؟
99- آیا در موقع بی پولی درست است اشیایی که واقعاً به آنها احتیاج است دزدیده شود ؟
100- آیا رفتار دانش آموزان ثروتمند از رفتار دانش آموزان فقیر بهتر است ؟
101- آیا درست است به افرادی که به شکل مسخره در مشکلات وامانده اند بخندیم ؟
102- آیا برای به دست آوردن چیزی که آسان به دست نمی آید حقه زدن درست است ؟
103- آیا درست است به افرادی که عقاید احمقانه دارند بخندیم ؟
104- آیا باید نسبت به دانش آموزان تازه وارد رفتار دوستانه داشته باشیم ؟
105- اگر خانواده اجازه رفتن به سینما و مهمانی را ندهد درست است که داد و بیداد کنیم ؟
بخش دوم B
106- آیا موقع عصبانیت می توانید خود را کنترل کنید ؟
107- آیا تحسین افرادی که کارهای خوب انجام می دهند برای شما مشکل است ؟
108- آیا به خاطر آوردن نام اشخاصی که ملاقات می کنید برای شما آسان است ؟
109- آیا دوست دارید در برابر جمع به نوعی بازی که بلد نیستید بپردازید ؟
110- آیا از صحبت با افراد تازه آشنا لذت می برید ؟
111- آیا به خاطر پاداش به دیگران کمک می کنید ؟
112- آیا می توانید یک مهمانی سرد را رونق دهید و گرم کنید ؟
113- آیا وقتی بازی را می بازید خودتان را در مقابل دیگران کنترل می کنید ؟
114- آیا ناراحتی دیگران غالباً شما را رنج می دهد ؟
115- آیا ترتیب دادن مهمانی و فعالیت های اجتماعی برای شما سخت است ؟
116- آیا گرفتن دوست های تازه برای شما آسان است ؟
117- آیا دوست دارید در خانه خود مهمانی داشته باشید ؟
118- آیا احساس می کنید که می خواهید صحبت افراد پرچانه را قطع کنید ؟
119- آیا می توانید کاری کنید که به همکلاس های شما در مهمانی خوش بگذرد ؟
120- آیا با دختران و پسرانی که تازه آشنا می شوید معمولاً به آسانی صحبت می کنید ؟
بخش دوم C
121- آیا اشیایی را که مردم بدون دلیل منطقی نمی پذیرند برای خود برمی دارید ؟
122- آیا اغلب کودکان کوچکتر را برای استفاده خود به کار می گیرید ؟
123- آیا از والدین و معلمان خود وقتی با شما مهربان نباشند اطاعت می کنید ؟
124- آیا برای به دست آوردن چیزی که حق دارید گاهی به تشویق دوستان ، با همکلاسان خود نزاع می کنید ؟
125- آیا فکر می کنید دروغ گفتن بهترین راه فرار از مشکلات است ؟
126- آیا برای ثابت کردن نظرات خود اغلب نزاع می کنید ؟
127- آیا به خاطر نزاع با همکلاس های خود گاهی سرزنش می شوید ؟
128- آیا وقتی با بچه ها بازی می کنید احساس می کنید آنها خوشحال می شوند ؟
129- آیا رفتار برخی افراد چنان ظالمانه است که آزردن آنها را درست بدانید ؟
130- آیا رفتار برخی افراد با شما گاه چنان بد است که می خواهید ، هر چیزی را که جلوی دست شماست ، بشکنید ؟
131- آیا گاهی درست است کارها را به دست افراد بد بسپاریم ؟
132- آیا برخی افراد چنان بد هستند که دشنام دادن به آنها شایسته باشد ؟
133- آیا لازم است گاهی برای گرفتن حق خود عصبانی شوید ؟
134- آیا فکر می کنید برخی افراد شایسته تنبیه هستند ؟
135- آیا وقتی بتوانید با افراد بد آن گونه که شایسته آنهاست رفتار کنید خوشحال می شوید ؟
بخش دوم D
136- آیا افراد خانواده به سبب کاری که برای آنها انجام می دهید با شما مهربان هستند ؟
137- آیا گاهی افراد خانواده را اذیت می کنید ؟
138- آیا برای ترجیح یکی از افراد خانواده به دیگران دلیل قانع کننده ای دارید ؟
139- آیا افراد خانواده شما را فردی موفق می دانند ؟
140- آیا افراد خانواده فکر می کنند شما از آنها کناره گیری می کنید ؟
141- آیا افراد خانواده فکر می کنند شما به چیزهایی بی ارزش علاقه مند هستید ؟
142- آیا گاهی احساس می کنید نباید در خانه زندگی کنید ؟
143- آیا از همنشینی با افراد خانواده در خانه لذت می برید ؟
144- آیا ترجیح می دهید دوستان خود را به سبب نامناسب بودن خانه در خارج ببینید ؟
145- آیا گاه خود را بدین سبب که رفتارتان مناسب با خانواده نیست محکوم می کنید ؟
146- آیا در خانه خوش اخلاق و بذله گو هستید ؟
147- آیا تشکر از افراد خانواده برای شما سخت است ؟
148- آیا بیشتر افراد خانواده با خواسته های شما موافقند ؟
149- آیا گاهی احساس می کنید که هیچ کس در خانه به فکر شما نیست ؟
150- آیا رفتار افراد در خانه برای شما آزار دهنده است ؟
بخش دوم E
151- آیا فکر می کنید معلمان شما را درک می کنند ؟
152- آیا فکر می کنید مردودی شما به خاطر دشوار بودن بعضی از دروس است ؟
153- آیا دوست دارید در مدرسه با همکلاسان خود همکاری کنید ؟
154- اگر بتوانید از مدرسه فرار می کنید ؟
155- آیا فکر می کنید برخی از همکلاس ها ، شما را در ورزش ضعیف می دانند ؟
156- آیا برخی از معلمان با سخت گیری های خود تکالیف مدرسه را سخت تر می کنند ؟
157- آیا از صحبت کردن با دانش آموزان تازه وارد لذت می برید ؟
158- آیا غالباً فکر می کنید که برخی از معلملن خوب نیستند ؟
159- آیا دوستان از شما می خواهند که در بازی های مدرسه شرکت کنید ؟
160- اگر معلمان مهربان تر بودند خوشحال تر می شدید ؟
161- آیا همکلاسان شما رفتار شما را نسبت به خود می پسندند ؟
162- آیا تنها و بدون حضور همکلاسان خود احساس راحتی می کنید ؟
163- آیا معلمان دانش آموزان را تشویق به همکاری می کنند ؟
164- آیا گاهی به دلایلی از همکلاسان خود دوری می کنید ؟
165- آیا اغلب فکر می کنید برخی از معلمان نسبت به شاگردان توجه کمتری دارند ؟
بخش دوم F
166- آیا برای دیدن دوستانی که در همسایگی شما قرار دارند به خانه آنها می روید ؟
167- آیا عادت دارید با همسایگان صحبت کنید ؟
168- آیا بیشتر همسایگان شما از قانون اطاعت نمی کنند ؟
169- آیا با دوستان همسایه خود بازی می کنید ؟
170- آیا دانش آموزان زیبای جنس مخالف در همسایگی شما زندگی می کنند ؟
171- آیا برخی همسایگان تا آن حد مهربان هستند که بتوان آنها را دوست داشت ؟
172- آیا سعی می کنید از پسران و دختران ملیت ها و نژادهای دیگر که در همسایگی شما هستند دوری کنید ؟
173- آیا اغلب به میهمانی همسایگان می روید ؟
174- آیا لازم است با افراد همه طبقات اجتماعی مهربان و خوب باشیم ؟
175- آیا از این که در گروه دختران و پسران باشید خوشحال می شوید ؟
176- آیا در همسایگی شما افرادی زندگی می کنند که دوست داشتن آنها مشکل باشد ؟
177- آیا در همسایگی شما افراد نامناسبی وجود دارند که بخواهید از آنها دوری کنید ؟
178- آیا در همسایگی شما افرادی زندگی می کنند که از برخورد با آنها خوشنود نباشید ؟
179- آیا بیشتر دختران و پسران همسایه خود را دوست دارید ؟
180- آیا برخی از همسایگان ، شما را به سبب آن که مذهبی هستید فردی عجیب می دانند ؟

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٢:۱٥ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/۱۱/٦

 

پرسشنامه روانی کالیفرنیا (CPI)

 


"پرسشنامه روانی کالیفرنیا" " 2 ". (گاف، 1957، 1987) مخصوصاً برای توصیف چند بُعدی یا چندوجهی شخصیت بهنجار طراحی شده است - هدفی که MMPI نیز، اما با کارایی کمتر، برای آن در نظر گرفته شده بود. گاف که به ساخت اندازه های مرتبط با کارکردهای گستره روانی و اجتماعی علاقه وافر داشت، رویکرد تجربی را روی گستره ای از گروههای ملاک به کار برد. نسخه کنونی CPI، که در 1987 تجدیدنظر شده است، حاوی 462 ماده آزمون به صورت جملات شخصی است. از این میان، حدود 200 ماده در MMPI نیز وجود دارند، در اینجا نیز همچون MMPI، آزمودنی به سؤالات باید پاسخ "دست- نادرست" یا "بلی – خیر" بدهد.
از نمره های CPI 17 مقیاس شخصیتی، 3 مقیاس "ساختاری" و 3 مقیاس مربوط به اعتبار یا سوداری پاسخ به دست می آید که اکثراً به طور تجربی ساخته شده اند. مقیاسهای تجربی شخصیت عبارت اند از: سلطه گری، منصب طلبی " 3 ". ، مردم آمیزی " 4 ". ، همدلی، استقلال، مسئولیت پذیری، اجتماعی شدن (جامعه پذیری) " 5 ". ، تساهل و شکیبایی " 6 ". ، پیشرفت و موفقیت از طریق همرنگی، پیشرفت از طریق استقلال، کارایی ذهنی یا هوشی " 7 ". ، و مادینگی " 8 ". گروههای ملاک در برخی از این مقیاسها با استفاده از یک شاخص رفتاری صریح الوصول تعیین می شد؛ مثلاً، مقیاس جامعه پذیری از طریق مقایسه پاسخهای نوجوان متهم و موارد انضباطی دبیرستانها با پاسخ دانش آموزان دبیرستانی بهنجار به دست آمد (گاف و پیترسون، 1952)؛ همین طور، در مقیاس پیشرفت از طریق استقلال، گروههای ملاک را بر طبق نمره ها درسی تعیین کردند (گاف، 1953). برای سایر مقیاسها، که گروههای رفتاری را دشوارتر می توانستند به دست آورند، گروههای ملاک بر اساس درجه بندی داوران تعریف می شدند. به عنوان نمونه، مقیاس سلطه گری به این صورت ساخته شد که از اعضای انجمن برادری و انجمن خواهران خواسته می شد 5 نفر از کسانی که بیشترین و کمترین سلطه گری را در گروهشان داشتند، نام ببرند (گاف، مک کلاسکی، و میل، 1951).
از میان این مقیاسها، 4 مقیاس از طریق تحلیل همسانی درونی و با استفاده از آمیزه ای از روش گزینش عقلانی ماده آزمونها و اصلاح آماری خزانه آغازین سؤالات به وجود آمد. این مقیاسها عبارت اند.از (الف) حضور اجتماعی " 1 ". ، (ب) خودپذیری " 2 ". ، (ج) خویشتنداری " 3 ". ، و (د) انعطاف پذیری " 4 ". سودمندی این مقیاسها از طریق مقایسه نمره ها تعدادی از گروههای رفتاری و شخصیتی دیگر نشان داده شده است. سه مقیاس ساختاری، که در تجدید نظر 1987 اضافه شده اند، منعکس کننده صفات عمومی درونی بودن " 5 ". در برابر بیرونی بودن " 6 ". ، هنجارپذیری " 7 ". در برابر هنجارستیزی " 8 ". ، و تحقق خویشتن (خودشکوفایی) " 9 ". هستند. ظاهراً این صفات به سه صفت پنج عامل عمده " 10 ". تعلق دارند، هرچند که گاف تأکیدی بر این پیوند ندارد. این سه مقیاس، که از طریق مجموعه پیچیده ای از تحلیل ماده آزمونها تدوین شده اند، به لحاظ آماری مستقل از یکدیگرند.
سه مقیاس مربوط به اعتبار ماهیتی مشابه با مقیاسهای اعتباری MMPI دارند. مقیاس بهزیستی " 11 ". به منظور شناسایی کسانی طرح شده است که در بداقبالیهای خود اغراق می کنند. این مقیاس از طریق مقایسه پاسخ آزمودنیهای بهنجاری که تظاهر به تعارضهای شدید می کردند با پاسخ بیماران روانی واقعی به روش تجربی ساخته شد. مقیاس برداشت خوب " 12 ". ، نیز که به روش تجربی تدوین شده است، به منظور شناسایی اغراق آزمودنی در ویژگیهای شخصیتی خویش در جهت مثبت طراحی شده است. مقیاس وجه مشترک " 13 ". ، مثل مقیاس F در MMPI است. این مقیاس نشان دهنده درجه شباهت پاسخهای آزمودنی به پاسخهای اکثر آزمودنیهای بهنجار است.
برای تسهیل تفسیر بالینی نیمرخهای انفرادی CPI، مقیاسها ابتدا در چهار گروه یا خوشه سازماندهی می شوند:
1- اندازه های برازندگی و متانت " 14 ". ، سلطه گری " 15 ". ، و اطمینان به نفس " 16 ".
2- اندازه های جامعه پذیری، پختگی، و مسئولیت پذیری.
3- اندازه های توان پیشرفت و کارایی ذهنی و هوشی.
4- اندازه های متعلق به شیوه های ذهنی و علایق.
به طور کلی، این گروه بندی مقایسها از سری بررسیهای مستقل تحلیلی عاملی CPI تأیید شده است (کرایتز " 17 ". ، بکتولت " 18 ". ، گودستاین " 19 ". ، هایلبران " 20 ". ، 1961؛ میچل و پیرس- جونز، 1960). در نسخه تجدیدنظر شده کماکان از صفحه شطرنجی نیمرخ برای ترسیم این طرح استفاده می شود که اینک شامل سه گروه است: (الف) کیفیات قابل مشاهده تعاملی یا اجتماعی، (ب) ارزشهای درونی و سازوکارهای مهارکننده " 1 ". ، و (برای دست کم دو خوشه) (ج) متغیرهای مربوط به سبک " 2 ". در خصوص شیوه های کارکردی مختلف (گاف، 1987، ص 5). سه مقیاس ساختاری در برگه نیمرخ چاپ نشده اند. دو شیوه تفسیر عبارت اند از؛ روش تفسیر طرح که سه مقیاس ساختاری را هم شامل می شود و یا روش مبتنی بر مقیاسهای منفرد شخصیتی. داده های مربوط به اعتبار آزمون در حد قابل توجهی در دسترس قرار دارند.
کاربرد بالینی کنونی CPI در شکل 2-3 نشان داده شده است. در این شکل، نیمرخ متعلق به یک پژوهشگر مذکر 41 ساله دیده می شود. وی آزمون مزبور را به عنوان قسمتی از برنامه تربیت مدیریت صنعتی اجرا کرده است. در اینجا نیز همچون MMPI، اعداد مندرج در طرفین نگاره معرّف نظام نمره گذاری معیار با میانگین 50 و انحراف معیار 10 است. در روی محور افقی، 20 مقیاس CPI به همان شکلی چیده شده اند که در آزمون فهرست بندی شده است.
با استفاده از قواعد تفسیری که قبلاً مطرح گردید، این مرد را می توان فردی مطمئن به نفس، برازنده و موقر، و شخصی نیرومند همراه با اندکی تردید نسبت به خویشتن تصور کرد. در عین حال، احساس مسئولیت پذیری، اشتیاق به پذیرش قواعد و اقتدار، و خویشتنداری وی رشد کمتری داشته است. پیشرفتهای او، در هر دو زمینه توفیق از طریق همنوایی و استقلال در حد متوسط قرار دارد. او در برابر دیگران کاملاً حساس و پاسخگوست و از احساسات و افکار دیگران آگاهی دارد، تغییرات را با گشاده رویی می پذیرد و حتی ممکن است فردی جزم اندیش و در ارتباط با دیگران ناشکیبا باشد، به ویژه هنگامی که احساس می کند اصول او را زیر پا گذاشته اند. شاید بتوان چنین نتیجه گرفت که این مرد فردی جاه طلب و برخوردار از مهارت اجتماعی باشد که فاقد مهار تکانه و وجدان لازم برای تشخیص این جاه طلبی است. حساسیت او در برابر دیگران، به همراه بی رغبتی یا ناتوانی در ارایه واکنش مناسب به این آگاهی، می تواند باعث شود که دیگران او را فردی ملعبه گر و کنترل کننده به شمار آورند.
این توصیف شباهت فراوانی به ارزیابیهای سرپرستان این مرد دارد. آنها اظهار داشته بودند که او "هرگز توان بالقوه خودش را به عنوان یک دانشمند نشناخته است". این ارزیابیها همچنین بیانگر نیاز بسیار شدید او برای خود پیروی بودند، چیزی که باعث می شد تا او در نشنیدن یا پذیرش پسخوراندهای سرپرستان مشکلات فراوانی داشته باشد. تکانشوری و روابط بین فردی مخدوش او موجب مشکلات مختلف در آزمایشگاه می شد و او را عموماً به عنوان فردی تصور می کردند که برای مناصب بالاتر مدیریت یا ارتقا از توان اندکی برخوردار است

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱٢:٥٢ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/۱۱/٦